Biến đổi khí hậu là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thuỷ quyển, sinh quyển, thạch quyển hiện tại và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo.
Biến đổi khí hậu được biểu hiện ở chiều hướng tăng của nhiệt độ, tăng mực nước biển, thay đổi chế độ mưa, thay đổi lượng mưa, thay đổi chế độ gió, tất cả đều theo chiều hướng mạnh lên cùng với nguy cơ làm tăng các thảm họa thiên nhiên.
Ở Việt Nam, thiên tai, đặc biệt là bão, lũ, lụt, hạn hán ngày càng gia tăng về tần suất, cường độ và quy mô; tác động nghiêm trọng đến các hoạt động sản xuất, đời sống và sức khỏe con người. Trong thế kỷ qua, nhiệt độ trung bình năm tăng khoảng 0,1- 0,3oC/thập kỷ. Mưa lớn thường xuyên, gây lũ đặc biệt lớn. Lượng mưa giảm về mùa khô và tăng trong mùa mưa. Bão xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn. Mực nước biển dâng từ 2,5cm-3,0cm/thập kỷ. Hạn hán xảy ra hàng năm ở hầu hết các khu vực của cả nước.
Ở Sơn La, những năm gần đây nhiệt độ không khí trung bình năm có xu hướng tăng hơn 20 năm trước đây từ 0,40C – 0,50C (TP Sơn La từ 20,70C lên 21,10C, Yên Châu từ 22,50C lên 230C); lượng mưa trung bình năm có xu hướng giảm (TP Sơn La từ 1.445 mm xuống 1.402 mm, Mộc Châu từ 1.730 mm xuống 1.563 mm); độ ẩm không khí trung bình năm cũng giảm. Thời tiết sẽ thay đổi theo chiều hướng khô hạn kéo dài vào mùa đông, gió tây khô nóng cũng sẽ tăng vào những tháng cuối mùa khô (tháng 3-4) gây không ít khó khăn cho một số vùng trong tỉnh. Mùa mưa sẽ xuất hiện nhiều hơn các hiện tượng mưa đá, lũ quét, đây cũng là những nhân tố gây bất lợi cho sản xuất, đời sống.
Nguyên nhân chính làm biến đổi khí hậu là do sự gia tăng các hoạt động tạo ra các chất thải vào khí quyển làm cho Trái đất nóng lên theo hiệu ứng như sau: Khí quyển của trái đất hoạt động với cơ chế như hoạt động của nhà kính. “Tấm chăn” có tác dụng như kính bao bọc trái đất cho phép tia nắng mặt trời đi vào bầu khí quyển của trái đất, mang nhiệt đến bề mặt đất và giữ nhiệt bên trong bầu khí quyển. Hiện tượng này được gọi là Hiệu ứng nhà kính.
Nhưng khi hàm lượng khí CO2 trong khí quyển tăng lên thì nó sẽ ngăn cản sự bức xạ nhiệt của Trái đất, làm cho trái đất nóng lên dẫn đến biến đổi khí hậu. Khí CO2 sinh ra khi đốt nhiên liệu tại các nhà máy, khu công nghiệp, ôtô, xe máy, tầu thuỷ…
Vậy để hạn chế sự nóng lên của Trái đất cần phải giảm lượng khí CO2 trong khí quyển. Đi đôi với việc cắt giảm việc phát thải khí CO2 vào khí quyển cần phải có biện pháp thu lại khí CO2 trong khí quyển. Chỉ có rừng mới làm được điều đó. Rừng là bể chứa, hấp thụ và lưu giữ khí CO2. Trong quá trình quang hợp, cây xanh hút khí CO2 từ khí quyển để tạo nên cơ thể sống. Điều đó có nghĩa là, nếu diện tích rừng tăng lên thì lượng khí CO2 từ khí quyển sẽ giảm xuống. Vì vậy rừng đóng vai trò rất quan trọng trong biến đổi khí hậu.
Mất rừng, suy thoái rừng sẽ làm tăng khí nhà kính dẫn đến biến đổi khí hậu. Để hạn chế biến đổi khí hậu, người ta đã đưa ra một khái niệm mới là REDD. REDD là chữ viết tắt tiếng Anh có nghĩa là: Giảm phát thải khí nhà kính từ giảm mất rừng và từ giảm suy thoái rừng.
Tại các cuộc hội đàm quốc tế gần đây, các nước đã bổ sung thêm 3 nội dung cho REDD và được gọi là REDD+, 3 nội dung bổ sung bao gồm: Bảo tồn, tăng đa dạng sinh học; Tăng cường dự trữ Carbon từ rừng; Quản lý rừng bền vững.
Các nước khi thải khí CO2 nào khí quyển sẽ phải có số lượng rừng tương ứng, nếu không có đủ thì phải “mua” rừng của nước khác. Vì vậy, các hoạt động phục hồi, trồng mới, tái sinh, sử dụng rừng bền vững đều có thể được tính vào việc “tăng hấp thụ và dự trữ Carbon của rừng”. REDD và REDD+ là cơ hội tạo thu nhập mới và bền vững cho các cộng đồng sống gần rừng và trong rừng và cũng là cơ hội để người dân tham gia vào cuộc chiến chống biến đổi khí hậu mang lại lợi ích cho chính mình và cộng đồng thế giới.
Các nước công nghiệp phát triển sẽ phải bỏ ra một khoản tài chính chuyển cho các nước đang phát triển để đền đáp cho các nước này khi họ dừng tình trạng tàn phá rừng và làm mất rừng. Các nước đang phát triển cần triển khai các dự án và chính sách nhằm ngăn chặn mất rừng và suy thoái rừng để tăng lượng Carbon lưu trữ trong rừng. Còn các nước phát triển không phải cắt giảm lượng khí thải quá hạn mức vì họ đã trả tiền để lưu giữ lượng Carbon trong các khu rừng tại các nước đang phát triển. Khi tham gia REDD, từng nước sẽ đo đếm và giám sát lượng phát thải CO2 từ mất rừng và suy thoái rừng trong phạm vi biên giới nước mình. Sau một thời gian nhất định từng nước sẽ tính toán lượng giảm phát thải và nhận được số lượng Tín chỉ Carbon rừng tương ứng. Các Tín chỉ Carbon sau đó có thể được đem bán trên thị trường Carbon toàn cầu.
Cộng đồng người dân tộc thiểu số ở Việt Nam sẽ là một trong những chủ thể quan trọng trong quá trình thực thi REDD. Người dân tộc đóng một vai trò quan trọng trong nỗ lực hạn chế mất rừng và suy thoái rừng cũng như việc ngăn chặn nạn khai thác, vận chuyển và buôn bán gỗ bất hợp pháp… Nhà nước khuyến khích cộng đồng dân tộc thiểu số tham gia thực hiện REDD. Đảm bảo sự tham gia của cộng đồng dân tộc thiểu số trong quá trình thực hiện REDD vừa để bảo vệ quyền lợi của chính bản thân và góp phần tăng tính minh bạch trong quản lý rừng.
Người dân tộc có thể có vị thế ngang bằng trong các đàm phán và thỏa thuận về REDD. Người dân tộc có thể đưa ra các sáng kiến của riêng họ và trở thành đối tác REDD của các Quỹ, cơ quan bảo tồn, công ty tư nhân và các tổ chức chi trả tài chính cho công sức bảo vệ rừng của họ.