Phìa Pha Cun lâu năm trị vì đất nước Chiềng Khoang, quân quan yên ở, dân mường ấm no, lúa gạo đầy kho, trâu bò chật bãi, vải vóc, mắm muối đầy chợ búa. Chúa sống trong  cảnh nhung lụa, có nhiều thê thiếp với hàng trăm gái hầu. Tuổi đã cao nhưng Pha Cun không có con nối dõi. Nên ngày ngày thắp hương khấn phật cầu trời ban cho.

Then Bun thấy Pha Cun nhân nghĩa biết chăm lo cho dân ấm, mường yên, bèn sai bà mụ đúc hồn đầu thai. Bà Cun sinh ra được con trai đầu lòng, đặt tên là Pha Cang. Đến tuổi kén chọn bạn đời, gái trong mường như hoa mùa xuân, Pha Cang chẳng ưng ai. Nghe tin công chúa mường láng giềng Chiềng Luông có sắc đẹp tuyệt trần, Pha Cang bèn viết thư ngỏ ý trao tình rồi sai người truyền đến cho công chúa. Nhận được thư, nàng phấn khởi mong ngày được gặp chàng. Nàng viết thư trả lời tỏ lòng ưng thuận. Từ đó nàng và chàng mường tượng đến nhau đêm ngày.

Cho đến một ngày Pha Cun băng hà, giao mường cho Pha Cang cai quản. Buồn vì mất cha nhưng lòng lại nhớ người bạn phương xa, lòng dạ Pha Cang bồn chồn không yên.

Nàng công chúa Chiềng Luông sai người đưa thư đến cho chàng Pha Cang. Trong thư viết nàng mong ước sớm được gặp chàng. Tuy hai người chưa gặp mặt nhưng lời ước hẹn sắt son đã được ghi tạc trong lòng. Trong thư nàng viết: Nhớ chàng nhiều em gửi tặng chiếc túi, chiếc khăn. Thắt chặt hình bóng sóng đôi chí tình. Mỗi khi đi, đứng, nằm, ngồi, lúc vui buồn đều có bóng hình em bên cạnh.

Pha Cang nhận được thư nàng,  chàng bồi hồi, đứng ngồi không yên. Chỉ ước có đôi cánh bay nhanh đến với nàng. Nhưng tang cha còn dở, xin hãy đợi chờ thêm ít thời gian. Anh gửi nàng chiếc nhẫn ngọc làm vật đính ước và dặn nàng hãy yên tâm chờ đợi đến ngày sánh đôi. Xem thư nàng thấy dạo rực trong lòng, mong sao chóng đến ngày được áp má, chung chăn cùng chàng.

Giữa lúc dân Chiềng Khoang đang để tang chủ mường, Chúa Chiềng Luông đem quân sang đánh bất ngờ. Quân dân Chiềng Khoang đang quen cảnh thanh bình cùng với đang bận lo tang chúa, khi nghe tin có giặc đến đã hoang mang cao độ. Quân Chiềng Luông binh cường, tướng giỏi, quân Pha Cang bị động chiến đấu yếu ớt. Chỉ trong vài ngày quân Chiềng Luông đã đánh vào đến kinh thành. Nhân dân chạy tán loạn, ông chú và người cận thần giục Pha Cang lên voi chạy trốn. Quân giặc đuổi theo sát sau lưng, đến bước đường cùng ông chú giục Pha Cang cởi áo xuống voi thật nhanh. Ông chú mặc áo Chúa ngồi lên lưng voi để chết thay cho cháu. Pha Cang cùng cận thần bị bắt làm tù binh. Quân giặc đinh ninh rằng người bị chém trên lưng voi chính là lãnh chúa Pha Cang. Tướng giặc hí hửng dâng đầu Pha Cang lên chúa thượng Chiềng Luông.

Chiếm được đất Chiềng Khoang lãnh chúa Chiềng Luông mở hội khao quân ăn mừng chiến thắng. Nghe tin Pha Cang bị chém đầu, mất người yêu, công chúa âu sầu thương khóc. Nàng xin cha mổ hai mươi con trâu để tiễn đưa vong hồn Pha Cang lên niết bàn yên nghỉ. Chúa Chiềng Luông không muốn làm trái ý con, nên đã làm cho con được toại nguyện. Đám tang được tiến hành theo nghi lễ lãnh chúa, chủ mường.

Người yêu chưa nhìn thấy mặt đã bị cha giết, nàng buồn bã, biếng ăn, kém ngủ gầy gò, xanh xao. Bà mẹ lo lắng, luôn ở bên cạnh động viên. Nàng muốn thấy mặt hai người bảo vệ Pha Cang, quân lính giải hai tù binh đến đến. Thoạt nhìn thấy Pha Cang, một thanh niên khôi ngô, nàng đã có cảm tình ngay từ đầu.

Nàng xin cha cho hai tù nhân bảo vệ Pha Cang về làm phục dịch cho nàng. Hai người tù Chiềng Khoang được nàng hết lòng quan tâm, coi như anh em trong nhà. Thấy vậy, mẹ nàng nhắc nhở con: Bọn chúng là người đầy tớ, con phải đối xử đúng nề nếp gia phong lãnh chúa, nếu không sẽ có tai tiếng ảnh hưởng đến thanh danh của gia tộc. Được cha mẹ quan tâm động viên, nàng ngày càng vợi bớt nỗi buồn, má hồng trở lại, nói cười duyên dáng như xưa.

Pha Cang quá đau khổ nên sinh ốm. Bệnh mỗi ngày một tăng, nằm liệt giường, bỏ ăn, bỏ uống, ngày chẳng nói năng nửa lời. Người hầu Pha Cang lo sợ trộm thưa với công chúa: Cháu tôi bị ốm nặng, nếu để chết trong nhà sợ có tội, xin nàng được đưa cháu ra ở góc vườn bên cạnh.

Nàng đồng ý, người hầu Pha Cang dựng lều che mưa gió đưa chàng ra khỏi nhà to. Pha Cang ốm ngày càng nặng ruồi bâu mép cũng không biết đường mà đuổi. Sợ Pha Cang chết, người hầu mổ gà làm lễ giao của cải, túi khăn cho chàng. Mồm lẩm bẩm nói: Đây là quà tặng của công chúa Mường Luông trước đây đã đính ước cùng chàng kết duyên, nếu phải bỏ cõi trần lên thiên đường nhớ lấy mang theo. Chủ tớ ta sống như hình với bòng. Nếu chàng ra đi thì bỏ tớ sống sao được, vì nợ nước, thù nhà hãy gắng sức phục hồi trở lại…

Cũng lúc đó, công chúa cho người đi dò xem tình hình người ốm. Thấy mâm cúng có túi khăn của nàng gửi Pha Cang thưở trước và nghe tiếng lẩm bẩm của người hầu, nữ tì trở về thưa với nàng những điều mắt thấy, tai nghe. Công chúa ngạc nhiên, trái tim đập rộn rã, thổ thức. Bắt tì nữ đi mượn những thứ đó về xem.  Đúng là kỷ vật nàng gửi cho chàng trước đây, nàng phấn khởi đoán người ốm chính là Pha Cang, người chồng chưa cưới của mình. Nàng gọi các nữ hầu về, dặn phải giữ kín việc này, nếu không chàng sẽ bị bắt chém đầu ngay tức khắc.

Công chúa cho người đem áo chàng đi xem bói. Thầy bói phán rằng chàng đã quá khổ sở và lo sợ nên hồn bay phách lạc, nếu mổ trâu cúng gọi hồn về sẽ khỏi.

Nàng cho gọi người giả danh là chú chàng đến bảo: Ta sẽ mổ trâu làm vía cho chàng, người thấy thế nào? Mặt tái, run sợ người hầu Pha Cang van xin nàng đừng! nếu chúa biết sẽ giết chết cả lũ. Nếu không may cứ để chàng chết cho thanh thản. Nàng nói: chẳng sợ ta sẽ cho người cúng nơi kín đáo.

Cúng được ít lâu Pha Cang hồi phục, bà chủ bắt hai người đi làm cỏ vườn hoa. Pha Cang vừa ốm dậy lại không quen cầm cuốc nên tay phồng chảy máu, chàng đau tay nên cuốc được vài nhát lại dừng .

Bà chủ mắng Pha Cang tậm tệ, người giả chú bỏ cuốc quỳ trước mặt bà xin tha tội, rằng cháu nó vẫn chưa khoẻ.

Công chúa thương chàng xin mẹ đừng mắng cho họ tự làm rồi khắc xong. Bà nói: Ta xem thằng này dáng con nhà quý phái không quen lao động: Con phải theo dõi cai quản chúng cho tốt, nếu không mẹ sợ lại nuôi ong tay áo. Nàng ôn tồn nói với mẹ con khắc có cách dạy bảo chúng đến nơi đến chốn, con luôn xác định chúng là đầy tớ !

Tưởng nàng nói thật lòng nên bà yên tâm dạo chơi chỗ khác. Tiết trời xuân ấm áp, hoa nở khắp núi rừng, voi Pha Cang nhớ chủ nên đã giết chết nhiều quân quan trong mường Chiềng Luông rồi chạy vào rừng.

Đến mùa lúa chín đầy đồng, dân làng khắp mường thi nhau gặt hái, lúa thu về mẩy hạt phơi khô. Chúa Chiềng Luông cho mổ chín trâu cúng trời, mời toàn dân ăn mừng mùa màng bội thu, mâm cơm được bày giữa cánh đồng. Kun quan dân làng già trẻ gái trai chải tóc mượt ăn mặc diện kéo nhau ra đồng, người đông như kiến cười nói như chim chào mào ăn quả si, trong rừng thẳm.

Mọi người vào mâm, nâng chén nói những lời chúc tụng nhau về những điều tốt đẹp. Nơi ăn chậm mới uống được ba chầu, nơi nhậu nhanh mới uống được bốn chén. Bỗng voi từ đâu xông thẳng vào dày xéo đám đông. Dân mường chạy tán loạn người chết như rạ xác la liệt còn hơn những trận ác chiến. Trong chốc lát cuộc ăn mừng, vui chơi của toàn mường trở thành nơi tang tóc đau thương.

Mất quá nhiều tướng tài, quan giỏi, chúa Chiềng Luông bực tức ra lời kêu gọi toàn dân. Nếu ai bắt được, giết được voi dữ trừ hoạ cho đất Chiềng Luông chúa sẽ phong cho làm tướng và gả nàng công chúa cho làm vợ. Ai cũng muốn giàu có, quyền cao chức trọng, kun quan dân mường ngày đêm lo nghĩ cách diệt voi.

Lạ thay voi to khoẻ chạy như bay, da dầy bắn không vào, ai mưu hại voi để được ban thưởng, thì voi lập tức đến nhà giết chết. Những quan tham trong mường bị giết hại gần hết. Chúa lo sợ, ra lệnh đóng kín cổng thành.

Người chết không ai chôn cất, sản xuất đình đốn, đồng ruộng bỏ hoang. Chúa Chiềng Luông hết đường suy nghĩ, không trận mạc mà đất nước suy tàn nghiêng ngả. Phải hết mấy chục năm củng cố và xây dựng mới có thể khôi phục được như ban đầu.Chúa hối hận vì đã giết Pha Cang cướp mường Chiềng Khoang, nay vong linh chàng trả thù làm cho mình điêu đứng.

Kun quan dân mường Chiềng Khoang coi như đã bó tay đầu hàng, mặc cho voi ngang nhiên trên các đường phố giết hại quan trường. Ngồi buồn Chúa sực nhớ hai người tù Chiềng Khoang, một tia hy vọng lóe lên, ông sai người đi gọi ngay tức thì. Công chúa thấy vậy sợ hãi, lo có việc bất trắc xảy ra. Hai chủ tớ đi theo người sai vào cung hãi hùng bước thấp bước cao.

Chúa bảo: voi Pha Cang phát điên quật chết nhiều kun quan tướng giỏi, dân mường náo loạn, quân quan chạy trốn, đồng ruộng không ai cày cấy, đường cái không ai qua lại. Ta đã tìm hết cách chẳng diệt được voi, nay chỉ còn hy vọng ở chúng bay. Nếu bắt được voi sẽ được làm phò mã và cho cả con voi dữ. Nếu chúng bay không bắt được voi dữ đó thì phải chết, nay cho chúng bay về chuẩn bị một ngày.

Thấy hai người trở về công chúa hỏi có việc gì, Pha Cang kể hết ý chúa cho nàng nghe. Nàng lo thay chàng vì cha giao cho một việc nguy hiểm mà cả mường không ai làm được.

Pha Cang xin nàng cứ yên tâm! Hãy giúp tìm chầu cau, bồ kết và chậu nước vo gạo nếp. Nàng sai người đi chuẩn bị cho chàng, Pha Cang cho người hầu đem chậu nước vo gạo và mấy thứ ra đầu sông tắm gội, ăn mặc tươm tất.

Trở về nhà công chúa nhìn chàng say đắm. Chàng cho người hầu bưng đĩa chầu cau đi thẳng tới nơi voi ở. Pha Cang huýt sáo! Voi nghe thấy tiếng chủ chạy đến, Pha Cang cùng người hầu ung dung cưỡi voi về. Voi vào mường, kun quan và dân mường thán phục. Voi bước vào cửa thành, chúa Chiềng Luông sợ quá lăn đùng ra chết.

Pha Cang lên làm Chúa, mường Chiềng Khoang, Chiềng Luông lại trở về thành một dải thái bình.